Home » Tin tức 24h» Dân số già là gì ?

Dân số già là gì ?

Filed under: Tin tức 24h |
Ảnh minh họa: N.P. -  Dân số già là gì

Theo đánh giá của Quỹ dân số Liên Hợp quốc, dân số Việt Nam đang già hóa với tốc độ chưa từng có trong lịch sử. Để chuyển từ dân số vàng sang dân số già, Pháp cần 115 năm, Thụy Điển mất 70 năm còn Việt Nam sẽ chỉ cần 15-20 năm.

Dân số già là gì

Thông tin được ông Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số – Kế hoạch hóa gia đình cho biết nhân buổi họp báo Ngày Dân số thế giới tổ chức tại Hà Nội, sáng 11/7.

Dân số vàng là giai đoạn khi có 2 người trong độ tuổi lao động mới có 1 người trong độ tuổi phụ thuộc. Cơ cấu dân số già (hay già hóa dân số) được chia thành 2 giai đoạn. Khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đạt 10% thì gọi là dân số đang già, còn khi tỷ lệ này đạt 20% thì là giai đoạn dân số đã già.

Việt Nam bước vào giai đoạn dân số vàng từ năm 2007 và hiện bước vào giai đoạn dân số đang già.

Tốc độc già hóa dân số của nước ta tăng một cách chóng mặt là do tuổi thọ bình quân ngày càng tăng trong khi tỷ suất sinh và tỷ suất chết giảm.

Theo ông Trọng, tuổi thọ của người Việt Nam đã đạt được mức gia tăng rất nhanh, gấp khoảng 1,5 lần mức gia tăng tuổi thọ trung bình trên thế giới. Nếu như trong 50 năm qua, tuổi thọ bình quân của người dân trên thế giới tăng 20 tuổi (từ 48 lên 68) thì tuổi thọ của người Việt Nam đã tăng từ 40 tuổi lên 73 tuổi.

Số lượng người cao tuổi đang tăng nhanh hơn bất kỳ nhóm dân số nào khác. Năm 1999, số cụ trên 100 tuổi là 3.000 cụ thì năm 2009 đã là 7.200 cụ.

“Việc già hóa dân số nhanh đang đặt ra thách thức rất lớn bởi chúng ta già trước khi giàu. Tốc độ già hóa quá nhanh trong khi chúng ta chưa kịp chuẩn bị cho giai đoạn này. Già hóa thì sức lao động giảm, trong khi hệ thống công ăn việc làm, an sinh xã hội cho nhóm này vẫn chưa đáp ứng được. Hơn nữa, 70% người già lại sống ở khu vực nông thôn, không có lương hưu và phải phụ thuộc vào con cái’, ông Trọng nói.

Cũng theo ông, tỷ số giới tình khi sinh tăng đột biến cũng đang là thách thức lớn của ngành dân số. Trong năm 2010 con số này đạt mức 111,2 bé trai trên 100 bé gái. Nếu xu hướng này không có sự cải thiện thì khoảng 2 thập niên tiếp theo sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa nam giới so với phụ nữ cùng độ tuổi.

“Không những thế, chất lượng dân số vẫn còn thấp. Các tố chất về tầm vóc, thể lực của người Việt Nam còn hạn chế đặc biệt là chiều cao, cân nặng, sức bền còn thấp xa so với nhiều nước trong khu vực”, ông Trọng cho biết.

Ngày 31/10 năm nay sẽ đánh dấu cột mốc quan trọng khi dân số toàn cầu đạt 7 tỷ người. Một chiến dịch quốc gia với tên gọi Hành động 7 tỷ người đã được Bộ Y tế và Liên Hợp quốc tại Việt Nam phát động nhằm thu hút sự chú ý vào thời khắc quan trọng này.

Trước kia phải mất nhiều thiên niên kỷ, thế giới mới tăng thêm một tỷ người nhưng nay chỉ mất hơn 10 năm. Cụ thể, từ tỷ người thứ nhất (năm 1804) đến tỷ người thứ hai, thế giới mất đến 123 năm và mất 32 năm nữa để đạt đến con số 3 tỷ. Thế nhưng từ tỷ người thứ 4 trở đi thì chỉ mất hơn 10 năm.

“Tốc độ gia tăng dân số vẫn tiếp tục, trung bình mỗi năm dân số toàn cầu thêm khoảng 78 triệu người. Đặc biệt, cứ 100 người gia tăng thì có đến 97 người ở các nước kém phát triển”, ông Trọng nhấn mạnh.

Bà Mandeep Janeja, quyền trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam cũng cho biết, khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng. Chưa bao giờ có nhiều người trở nên dễ bị tổn thương với các vấn đề như mất an ninh lương thực, thiếu nước và thiên tai đến như vậy. Trong khi đó, các nước giàu và các nước có thu nhập trung bình lại đang lo lắng về tỷ lệ sinh thấp, suy giảm dân số và già hóa dân số.

Chiến dịch quốc gia sẽ tập trung giải quyết các vấn đề như: nghèo và bất bình đẳng, phụ nữ và trẻ em gái, thanh niên, sức khỏe sinh sản và quyền, môi trường, già hóa dân số, đô thị hóa.

Xem thêm tin tức về Dân số già hóa

Già hoá dân số là mối quan tâm chính của các quốc gia phát triển và cả các quốc gia đang phát triển. Ngày nay, sự biến đổi nhân khẩu học rõ ràng là có hậu quả sâu sắc đối với mọi cá nhân, gia đình, cộng đồng và các quốc gia.

Kế hoạch hành động quốc tế Madrid về già hoá dân số và Tuyên bố chính trị được thông qua tại Hội nghị quốc tế lần thứ hai về già hoá dân số tháng 4 năm 2002 đã đánh dấu một bước ngoặt trong việc làm thế nào để thế giới giải quyết thách thức quan trọng nhằm xây dựng một xã hội cho mọi lứa tuổi.

Kế hoạch hành động Madrid đã đưa ra một chương trình nghị sự rõ nét nhằm đương đầu với các thách thức của già hoá trong thế kỷ 21. Kế hoạch tập trung vào 3 nội dung chính: người cao tuổi và phát triển, nâng cao sức khoẻ và phúc lợi tuổi già và đảm bảo môi trường thuận lợi và hỗ trợ. Kế hoạch cho thấy lần đầu tiên các Chính phủ đã chấp nhận một cách tiếp cận toàn diện nhằm kết nối những vấn đề về già hoá với các nội dung khác về phát triển kinh tế, xã hội và quyền con người, đáng chú ý nhất là các vấn đề đã được nhất trí tại các hội thảo và hội nghị thượng đỉnh của Liên hợp quốc trong những năm 90.

Các hành động chính nhằm tiếp tục triển khai Chương trình hành động của Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển cũng đồng thời nhấn mạnh đến việc cần tiếp tục xem xét những yêu cầu về kinh tế xã hội trước sự biến đổi nhân khẩu học và làm thế nào để những vấn đề này gắn kết được với các mối quan tâm về kế hoạch phát triển và nhu cầu của các cá nhân. Năm 2007, “Sự thay đổi về cấu trúc tuổi của dân số và những yêu cầu của nó đối với sự phát triển” sẽ là chủ đề đặc biệt của Uỷ ban Dân số và Phát triển Liên hợp quốc.

Uỷ ban Phát triển xã hội Liên hợp quốc đã quyết định 5 năm một lần xem xét và đánh giá tiến trình thực hiện Kế hoạch Madrid. Về vấn đề này, Đại Hội đồng cũng nhấn mạnh nhu cầu về các dữ liệu dân số chia theo tuổi và giới tính.

Số người từ 60 tuổi trở lên

Năm 2006, số người từ 60 tuổi trở lên theo ước tính đạt 688 triệu người và dự tính sẽ tăng lên gần 2 tỷ người vào năm 2050 và tại thời điểm đó, lần đầu tiên trong lịch sử loài người, dân số già sẽ lớn hơn dân số trẻ em (0-14 tuổi). Phần lớn người cao tuổi trên thế giới tập trung ở châu á (54%), tiếp đến là châu âu với 22%.

Tỷ lệ dân số 60 tuổi trở lên trong tổng dân số

Hiện tại, cứ 9 người thì có 1 người từ 60 tuổi trở lên; năm 2050, Liên hợp quốc dự báo trong 5 người sẽ có 1 người từ 60 tuổi trở lên và năm 2150 con số này sẽ là 1/3. Tỷ lệ người cao tuổi hiện nay ở các khu vực phát triển cao hơn nhiều so với các khu vực kém phát triển, nhưng tốc độ già hoá ở các quốc gia đang phát triển nhanh hơn và quá độ từ một cấu trúc dân số trẻ sang già sẽ xảy ra trong một giai đoạn ngắn hơn.

Dân số cao tuổi nhất

Bản thân dân số cao tuổi cũng đang già hoá. Hiện tại, dân số cao tuổi nhất (từ 80 tuổi trở lên) chiếm 13% trong tổng dân số từ 60 tuổi trở lên. Dân số cao tuổi nhất là nhóm dân số có tốc độ tăng nhanh nhất trong dân số cao tuổi. Năm 2050, 20% dân số cao tuổi sẽ từ 80 tuổi trở lên. Số người 100 tuổi trở lên dự tính sẽ tăng gấp 13 lần, từ khoảng 287.000 người năm 2006 lên 3,7 triệu người năm 2050.

Tuổi thọ ở tuổi 60

Thế giới đã có những tiến bộ ấn tượng về tuổi thọ. Tuổi thọ tính từ khi sinh đã tăng khoảng 20 năm kể từ 1950 và hiện tại đã ở mức 66 tuổi. Trong số những người sống đến 60 tuổi, nam giới có thể sống thêm 17 năm và đối với nữ là 21 năm. Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt lớn về mức chết giữa các quốc gia. Tại các quốc gia kém phát triển nhất, nam giới 60 tuổi có thể sống thêm 15 năm và 17 năm đối với nữ trong khi đó tại các khu vực phát triển hơn, tuổi thọ ở độ tuổi 60 là 19 năm đối với nam và 23 năm đối với nữ.

Tỷ số giới tính

Đa số người cao tuổi là phụ nữ vì tuổi thọ của nữ giới lớn hơn tuổi thọ của nam; trong số những người cao tuổi có 82 nam giới/100 nữ. Trong số những người cao tuổi nhất chỉ còn 55 nam/100 nữ. ở các khu vực phát triển tỷ lệ nam/nữ ở người cao tuổi (72 nam/100 nữ) thấp hơn so với các khu vực kém phát triển (88 nam/100 nữ) bởi có sự khác biệt lớn về tuổi thọ theo giới tính của các khu vực phát triển.

Tỷ lệ người cao tuổi hiện đang có vợ/chồng

Khả năng kết hôn ở nam giới cao tuổi lớn hơn so với nữ cao tuổi. Trong khi 80% nam giới cao tuổi hiện đã kết hôn thì ở nữ giới cao tuổi con số này chỉ là 48%. Phần lớn người cao tuổi không có bạn đời thuộc diện goá. Phụ nữ có khả năng sống lâu hơn so với bạn đời của mình vì họ sống thọ hơn và nói chung họ trẻ hơn chồng.

Tỷ lệ người cao tuổi sống độc thân

Mặc dù nhiều người cao tuổi sống độc thân vẫn năng động về mặt xã hội và an tâm về vật chất nhưng họ vẫn cần có sự trợ giúp từ bên ngoài khi ốm đau hoặc tàn tật và họ cũng có nguy cơ cao hơn về khả năng tách biệt khỏi xã hội và nghèo đói. Theo ước tính, 14% người cao tuổi trên thế giới hiện đang sống độc thân và tỷ lệ này ở nam giới (8%) thấp hơn so với nữ (19%) bởi phụ nữ có khả năng goá bụa cao hơn. Tỷ lệ này ở các khu vực kém phát triển (7%) thấp hơn so với các khu vực phát triển (24%).

Tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng

Tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng là số người trong độ tuổi từ 15 đến 24 so với số người từ 65 tuổi trở lên; con số này cho thấy gánh nặng phụ thuộc mà những người làm việc tiềm năng phải trợ giúp. Tác động của già hoá về mặt nhân khẩu học được phản ánh qua tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng, đã giảm trong giai đoạn 1950 và 2006 từ 12 xuống còn 9 người trong độ tuổi lao động trên 1 người từ 65 tuổi trở lên. Năm 2050 tỷ lệ này dự tính sẽ giảm xuống 4/1. Tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng có tác động quan trọng tới các kế hoạch an sinh xã hội, đặc biệt đối với các hệ thống trả lương hưu truyền thống theo kiểu cứ nghỉ hưu là trả lương hưu trong đó những người lao động hiện tại chi trả cho những người đang nghỉ hưu.

Tuổi nghỉ hưu theo luật định

Nam giới bắt đầu nhận được lương hưu từ 65 tuổi trở đi tại hơn một nửa các quốc gia phát triển trong khi phần lớn tuổi nghỉ hưu của nữ là từ 55 đến 60 tại các quốc gia phát triển. Tuổi nghỉ hưu chính thức tại các quốc gia đang phát triển thường thấp hơn so với các quốc gia phát triển, phần lớn từ 55 đến 60 cho cả nam và nữ. Sự khác biệt giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển phản ánh sự khác biệt về tuổi thọ; ở các quốc gia đang phát triển tuổi thọ thấp hơn.

Tỷ lệ người cao tuổi trong lực lượng lao động

Xu hướng ở các quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao là tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của dân số cao tuổi thấp hơn. Tại các khu vực phát triển, 22% nam giới từ 60 tuổi trở lên vẫn hoạt động kinh tế so với 50% tại các khu vực kém phát triển. Tại các khu vực phát triển, 11% phụ nữ cao tuổi hoạt động kinh tế so với 19% tại các khu vực kém phát triển. Người cao tuổi tại các khu vực kém phát triển tham gia nhiều hơn vào lực lượng lao động chủ yếu là do các kế hoạch an sinh xã hội có mức độ giới hạn và bảo đảm mức thu nhập tương đối thấp.

Dân số già là gì

Mời Comment cho bài viết về Dân số già

VN:F [1.9.21_1169]
Rating: 6.3/10 (4 votes cast)
VN:F [1.9.21_1169]
Rating: +1 (from 1 vote)
Dân số già là gì ?, 6.3 out of 10 based on 4 ratings

{ 0 comments… add one now }

Gửi phản hồi cho bài viết : Dân số già là gì ?

Leave a Comment